Wat is ‘het goede geven’? Die vraag brandt al jaren in mij als schepsel en schepper. Doorleefd meesterschap waar ik al decennia lang in ontdek en leer, inclusief de kleerscheuren van twee burn-outs. Inderdaad: twee keer.
Dat zou mij niet mogen (hebben) gebeuren in mijn vak als gids en maker van transformatieprogramma's, kreeg ik vaak als reactie. Ik denk: juist wel. Mijn brandende vraag over 'het goede geven' is een vitaal, rijk en waardig levensthema en brengt me bij de kern van bewuste dienstbaarheid.
Kies voor het geven van je talent
Je ware dienstbaarheid en doorleefd meesterschap vloeien voort uit het, telkens weer, doorleven van je levensthema's. De wonden die zich omzetten tot parels. Ervaringen die je, inclusief 'schade en schande', bij een dieper weten brengen. De les die ik in de burn-outs leerde over ‘het goede geven’ is: kiezen en delen.
De eerste burn-out overwon ik door mijn talent te ontdekken en te leren dát te gaan geven. Kies voor het geven van je licht. Verlies niet langer bakken energie aan iets geven wat je niet in huis hebt. Ga voor jouw talent. Dat werkte bij mij 15 jaar lang goed. Ik leerde het trainersvak en groeide als kool in mijn talent ‘bezielen’.
Toch nekte een sluipende schaduwkracht mij in mijn talentspoor en leidde tot burn-out nummer twee. Zijnde een reddersdingetje waarin ik een bizarre bereidheid had en me totaal uitputte in verwoede pogingen ‘de zaak’ Pulsar te redden. Beiden gingen tegelijkertijd failliet, de tent en mijn gezondheid.In de brokstukken kreeg ik zicht op een oude innerlijke programmering: ‘ik moet het goed houden’.
Dat motief dreef en verteerde me. Het was letterlijk een beweeg-reden vanuit de schaduwwereld. In dit gedicht beschrijft Rumi helder het onderscheid tussen schaduw- en licht motief en de uitwerking ervan op jezelf. Het is het hart dat je de juiste koers doet voelen. Vreugde! Alles wat voorkomt uit angst 'of andere bereiken' maakt dat de scheppingsstroom stopt.
Wanneer je de dingen van harte doet
voel je een stroom in je vloeien - de vreugde.
Wanneer wat je doet uit andere bereiken stamt,
verdwijnt dat gevoel.
Sta er niet op daarheen te gaan
Waar je meent naartoe te willen gaan.
Vraag de weg naar de bron.
Het levende in jou zal zich in harmonie verenigen.
RUMI
Ken je schaduwmotief
Wat is in jou het zinnetje of de programmering, waardoor je simpelweg teveel (van het goede) geeft? Of waardoor je op de verkeerde manier gaat geven? Herken jij in jezelf ook zo’n destructief ‘geefmechanisme’ wat heel urgent voelt? Waarbij al jouw inspanning en loyaliteit nooit genoeg is en waarin je je verliest in de ander of de situatie? Almaar harder werkt, doordraaft en te perfectionistisch bent?
Goed om je daarvan bewust te worden, zodat je dit monster kan gaan temmen. Best nog een pittig klusje trouwens, want een schaduwmotief is hardnekkig omdat het ooit een effectieve overlevingsstrategie was. Het lijkt je ook veel op te leveren: succes, erkenning, geld. Het gevoel onmisbaar te zijn of je (stiekem) superieur voelen. Maar de prijs is hoog. Je verliest jezelf compleet omdat je geïdentificeerd bent met je werk of taak.
Uiteindelijk raak je uitgeput of burn-out. Of, zoals ik vaak zeg: 'ik ben doot'. Gelukkig is 'het goede geven' een levenslange vraag die mij antwoorden brengt. Niet een probleem dat moet worden opgelost. Ik heb wat te leren over deze dynamiek in mij. Ik transformeer van 'burn-out typje' tot meester in 'het goede geven'. Zeker op 11/11 !
Het goede geven van St. Maarten
De legende van St. Maarten, wiens naamdag valt op 11 november, leert ons wijze lessen over het goede geven. Martinus, een Romeinse soldaat, ontmoette onverwachts een bedelaar voor de poorten van Tours. Het was donker en bitter koud. Martinus zag de kou-kleumende, bedelende man en aarzelde geen moment. Spontaan sneed hij met zijn zwaard zijn grote, kostbare mantel in tweeën en gaf de bedelaar de helft. En hij reed verder.
Ter herinnering aan dit verhaal is de traditie ontstaan van het St.-Maartenfeest, waarbij vroeger de armen op 11 november graan kregen uit de volle schuren van rijke boeren. Nu trekken kinderen met pompoen-lampionnen en hun liedjes zingend langs de deuren. Zij krijgen wat lekkers. 11/11 is ook de start van het carnaval seizoen, het volksfeest waarbij rijk en arm zich kunnen verbroederen. En een 40-dagen tijd tot 21 december, de kortste dag.
Hit and run
Wat leert de legende van St.-Maarten over 'geven'? Dat het goede geven niet betekent álles geven, maar delen. Iets van de overvloed die jij hebt, wegschenken aan een ander. Die overvloed kan materieel of geestelijk zijn, praktisch of relationeel. De energie van het goede geven is 'hit and run'. Een verticaal moment vanuit relatie.
De 'hit and run' werkt als een 1-2-3-tje. # 1. De ander raakt je in zijn of haar nood en je krijgt plots een ingeving. #2. Je handelt zonder enige aarzeling, bezwaren of gedoe. #3 En je bent weg! Dat doet Martinus. In één moment van contact krijgt hij een heldere impuls. Hij klieft spontaan zijn ruime mantel in twee, geeft de halve mantel aan de bedelaar en rijdt door. Dat is 'het goede geven': zuiver, afgestemd en precies in de juiste maat.
Delen is de sleutel. Want met elk een halve mantel wordt ieders waarde en behoefte gerespecteerd. Delen is geven vanuit 'wat je kunt missen'. Geven vanuit je overvloed, zonder roofbouw op jezelf te plegen. Een lonkend perspectief in tijden van donkerte en angst voor tekort. Je deelt in vreugde, geeft vanuit wat je hart je ingeeft.
Zelfzorg op 1, schenk je talent
Je grootste overvloed is je talent, dat wat jij schenkt uit het koperen keteltje van jouw Essentie. De liefde die zich uitdrukt in 'hoe' je iets doet. Schenk je talent, maar waak ervoor dat jouw vuurtje brandend blijft, zoals in de lampionnen met St. Maarten. Zorg goed voor jezelf en houdt maat. Anders ontaardt het geven, vroeg of laat.
Respecteer het oor van je ketel, hoe het is gesteld met jouw conditie(s). Ken de bodem van je behoeften. Vul je ketel met verse inspiratie. Anders raak je als gever uitgeput. Je keteltje kookt droog, barst of verhard. Je vervalt op een dag onherroepelijk in wrok of boosheid: je voelt je gebruikt, zielig of veronachtzaamd. Of je wordt ziek. Dit zijn signalen dat je niet goed voor jezelf zorgt of onvoldoende rust neemt.
Take care! Wees eerlijk. Onderzoek ook of je niet vanuit jouw schaduwmotief geeft, of je niet meer geeft dan je hebt of dat je geeft om (stiekem) te krijgen. Foute boel! Schakel terug, rust en ga het onderzoek aan.
Kies en deel vanuit jouw overvloed
Weet wat je te geven hebt en wat jou gegeven is. Juist als je een groot hart hebt, veel (mantel) zorg geeft of gemakkelijk in de redderstand schiet. Kies! Voel bij elke situatie loepzuiver aan wat NU ‘het goede geven’ is.
Ga niet álles doen. Vraag: welk appèl doet deze nood specifiek op mijn talent? Wat kan ik betekenen vanuit mijn overvloed? En dan het eerlijke delen: wat heb ik echt te bieden, zonder mezelf weg te geven? Ik zet sinds mijn burn-outs eenvoudigweg de tijd. Echt altijd. Daarin geef ik de volle 100% van mijn goede geven. En ik ben weg.
Geef je zelfbewustzijn de regie, dat kent jouw maat. Net als je lichaam, dat waarschuwt je als je doorslaat. Wees je gewaar, herken het als er bij de ander geen ontvangst (meer) is. Als een ware meester begrens je vriendelijk doch beslist, als een ontvanger je overmatig aftapt, overstelpt of leegzuigt. Niet in verwijt, maar in liefde.
Neem als gever zelf verantwoording, leer je zelf kennen en behouden. Schenk in jouw maat en voorkom dat je een dood vogeltje wordt. Na gedane arbeid ga je blijmoedig ‘aan de oplader’ zoals een vriendin dat noemt. Rust, powernaps, yoga, sporten en dingen doen die je voeden. Bijtijds lang en diep herbronnen en naar binnen gaan.
Leer 'het goede geven' te ontvangen
Je kunt je leven lang groeien als plus-pool en gever, in je liefde en in je talent. Maar wat als jij de ‘bedelaar’ bent, die hulp behoeft? Als je moe of ziek bent en je keteltje leeg is. Pfffffff... zelf ziek, kwetsbaar en afhankelijk zijn: dat was confronterend èn leerzaam. In 'het goede geven’ van anderen ontvángen, leer je pas hoe nauw het luistert.
Je voelt feilloos of het geven ruimhartig is of dat het vanuit iemands schaduwmotief komt, hoe ‘goed bedoeld’ ook. Of het je bekrachtigt in jouw waarde of dat het je juist kleiner maakt. Verwijt de ander niet(s), maar trek er je lessen uit. Dat je nu 'noodgedwongen' in de positie van ontvanger bent, is straks als jij weer kan geven goud waard. Leer om een goede ontvanger te zijn. Wonderlijk genoeg met precies hetzelfde recept. Kies en deel.
Laat alle schone schijn, 'keeping up appearances' en stoerheid varen. Kies bewust de positie van 'ontvanger', je bent de min-pool. Deel jouw pure pijn, eenzaamheid en angst onversneden, zodat het hart geraakt wordt. Dat opent de poort naar het (h)erkennen van jouw essentiële menselijke behoeften: je behoeften aan veiligheid en bestaansrecht, aan bescherming en verbondenheid, aan expressie en betekenis, aan vreugde en lichtheid.
Alles begint met acceptatie van de gebrokenheid: 'zo is het nu met mij en dít heb ik nodig'. Leer behoeftig te zijn in je volle waardigheid en waarachtigheid. Ben ook zo concreet mogelijk over wát je nodig hebt. Dat brengt de overvloed van de ander op gang. Die wordt een pluspool als St. Maarten en komt tot een spontane, vrijgevige daad. Iedereen blij! Zoals Franciscus van Assisi zo mooi zei: het is in het geven dat je ontvangt.
Vraag de weg naar de bron
Zoek bewust de uitersten van minpool en pluspool. Durf ook van 'pool' te wisselen, kom vrij van je voorkeurspool. Kies het andere, ongemakkelijke gezichtspunt. Gééf je nood en ontvang compassie als gedoodverfde pluspool. Gééf jouw overvloed en ontvang vervulling in je talent, als je normaliter de behoeftige minpool bent. Franciscus geldt ook andersom: het is in het ontvangen dat je geeft. Ontdek dat je mens bent: heel breekbaar èn krachtig.
Sta er niet op daar heen te gaan, waar je meent naartoe te willen gaan. Vind jouw eigen weg in bewuste dienstbaarheid door te kiezen en te delen, waarbij het gedicht van Rumi je een geweldige leidraad geeft. Allereerst kies! Doe de dingen van harte, of ... doe ze niet. Stem je af op bron in je dienstbaarheid, zodat het lévende in jou zich verenigt en de juiste afnemers zich aandienen. Vreugde is de toetssteen en valt je ten deel.
Marianne Broos | BROOS Levenskunstwerk | november 2025